Polscy pisarze skazani przez komunistów na nieistnienie

Nazwiska  wynotowałem z książki: „Cenzura PRL. Wykaz książek podlegających niezwłocznemu wycofaniu. 1.10.1951r.” wydanej w 2002 roku przez Wydawnictwo NORTOM na podstawie zachowanego tajnego egzemplarza nr 000305 wykazu opracowanego przez Ministerstwo Kultury i Sztuki i centralny Zarząd Bibliotek pod nadzorem Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.

Zbigniew Żmigrodzki w Posłowiu pisze, że na podstawie opracowanych wykazów: „W latach 1952 -1953 ministerstwo kultury oraz bezpieczeństwa publicznego przeprowadziły zakrojoną na szeroką skalę „czystkę” w bibliotekach publicznych. Dokonano jej na podstawie kilku wykazów, mających charakter dokumentów poufnych – kierownicy bibliotek musieli zwrócić je po zakończeniu „selekcji”. Dwa i pół tysiąca tytułów w kilku milionach egzemplarzy wywieziono pod kontrolą do wyznaczonych w poszczególnych województwach papierni. Tam je zniszczono. Ten sposób unicestwienia polskiego słowa wywarł jeszcze gorsze wrażenie, niż palenie książek przez hitlerowców w roku 1933 w Niemczech na ulicznych stosach. Taka publiczna śmierć książki była przynajmniej jawna i w ten sposób jakby bardziej honorowa”.

W okresie po 1944 roku nie była to pierwsza „czystka” w bibliotekach polskich. Ocalone z hitlerowskiej pożogi księgozbiory komuniści po raz pierwszy zaczęli „uwalniać od wrogiej literatury” już w październiku 1945 roku, kiedy to Ministerstwo Oświaty (nadzorujące wówczas wszystkie polskie biblioteki) rozesłało do bibliotek tajną instrukcję z wykazem książek nakazującą: „niezwłoczne usunięcie z bibliotek szkolnych wszystkich typów i stopni książek ujętych w wykazie”. Dla pełnego obrazu opisywanych działań dodajmy, że kierownikiem Ministerstwa Oświaty był w tym czasie reprezentujący Polskie Stronnictwo Ludowe (Mikołajczykowskie) przedwojenny działacz ludowy i nauczyciel Czesław Wycech (w okresie okupacji niemieckiej członek kierownictwa Tajnej Organizacji Nauczycielskiej i dyrektor Departamentu Oświaty i Kultury Delegatury Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj).

Ilu z tych autorów nie powróciło do polskich bibliotek już nigdy ? Czy kiedykolwiek powrócą – skoro nawet w III i IV RP są ciągle nieobecni!

Czytaj dalej Polscy pisarze skazani przez komunistów na nieistnienie

Lista więźniów politycznych w ZK Hrubieszów w 1983 roku

Listę przepisałem własnoręcznie z listy przekazanej przez Stanisława Dąbrowskiego z Lublina (członek podziemnej „Solidarnosći” w FSC i organizator pomocy internowanym i uwięzionym w regionie lubelskim), który od wiosny 1982 do marca 1983 był oficjalnym łącznikiem miedzy kapelanem więzienia w Hrubieszowie a podziemną „Solidarnością” i Komitetem Pomocy Więźniom przy Kurii Biskupiej w Lublinie. Przejąłem po nim te obowiązki od marca 1983 i pełniłem do końca funkcjonowania więzienia dla więźniów politycznych w zakładzie Karnym  w Hrubieszowie.

Czytaj dalej Lista więźniów politycznych w ZK Hrubieszów w 1983 roku

Lista internowanych działaczy NSZZ „Solidarność”

Lista internowanych przez władze komunistyczne po wprowadzeniu z dniem 13 grudnia 1981 roku stanu wojennego obejmuje nazwiska 98 działaczy NSZZ „Solidarność” i NSZZ „Solidarność Rolników Indywidualnych” z regionu chełmskiego. Nazwiska ze znakiem zapytania pochodzą tylko z jednego źródła i nie maja potwierdzenia w dokumentach.

Lista została sporządzona na podstawie listy Bronisława Kaszczuka spisanej w więzieniu we Włodawie w 1982 roku i wyniesionej przez rodzinę (zawiera 81 nazwisk) oraz tzw. listy Jacka Pomiankiewicza (Wykaz imienny internowanych przebywających w ZK w Chełmie od 13.12.1981 do 11.01.1982r)(zawiera 69 nazwisk, cztery z nich nie występują w liście Kaszczuka) i Listy internowanych we Włodawie i Lublinie z dawnego woj. Chełmskiego opracowanej przez Andrzeja Jóźwiakowskiego z Lublina w 2004 (Zawiera 85 nazwisk – 11 z nich nie występuje na liście Kaszczuka). Z pierwszego okresu internowania w zakładzie Karnym w Chełmie zachowała się również lista sporządzona przez Józefa Domińczuka z Dryszczowa. Pozostałe nazwiska ustalono na podstawie relacji innych internowanych. Znaki zapytania przy nazwiskach oznaczają brak potwierdzenia internowania z innych źródeł. Według informacji podanej przez naczelnika Wydziału Śledczego KWMO w Chełmie (Wydział kwalifikował działaczy Związku do internowania i nadzorował wykonanie) majora SB Romana Prusa w okresie stanu wojennego w województwie chełmskim internowano 105 działaczy NSZZ „Solidarność”.

Do dnia 5 maja 1982 roku zwolniono z internowania 62 spośród nich. Czytaj dalej Lista internowanych działaczy NSZZ „Solidarność”

Oddział WiN porucznika Henryka Lewczuka „Młota”

Poniżej  wykaz żołnierzy podziemia antykomunistycznego, którzy walczyli w latach 1945 – 1947 w składzie oddziału  Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”  I rejonu WiN w obwodzie chełmskim.  Oddział został zorganizowany w celu obrony ludności polskiej przed NKWD i UB na terenie 4 gmin powiatu chełmskiego (Wojsławice, Rakołupy, Krzywiczki i Żmudź) przez komendanta rejonu por. Henryka Lewczuka „Mlota”.  Przeprowadził szereg akcji przeciwko władzom komunistycznym w powiecie, skutecznie likwidował też szerzącą się w okresie po zakończeniu II wojny światowej plagę bandytyzmu i złodziejstwa.  W wykazie umieszczone zostały nazwiska  wszystkich żołnierzy, którzy nawet przez krótki okres przebywali w  oddziale. Czytaj dalej Oddział WiN porucznika Henryka Lewczuka „Młota”

Angielski dziennikarz Derek Selby na spotkaniu z podziemiem antykomunistycznym we Władzinie w sierpniu 1946 roku.

Por. Henryk Lewczuk "Młot" - dowódca oddziału WiN
Por. Henryk Lewczuk "Młot" - dowódca Oddziału WiN

W dniach 3 – 4 sierpnia 1946 roku w miejscowości Władzin w gminie Uchanie w powiecie hrubieszowskim miało miejsce, jedno z nielicznych w owym czasie w kraju, spotkanie przedstawicieli polskiego podziemia antykomunistycznego z angielskim dziennikarzem z Sunday Timesa Derkiem Selbym.

Czytaj dalej Angielski dziennikarz Derek Selby na spotkaniu z podziemiem antykomunistycznym we Władzinie w sierpniu 1946 roku.

Ubecka dola

19 stycznia 1946 roku w tzw. Klubie Inteligencji przy ulicy Lubelskiej oficerowie Wojska Polskiego z jednostek stacjonujących w Chełmie zorganizowali zabawę taneczną. Wejście do budynku odbywało się na podstawie wcześniej rozprowadzonych pisemnych  zaproszeń.  Ponieważ jeszcze w tym czasie w kadrze oficerskiej znaczny odsetek stanowili  bądź przedwojenni oficerowie Wojska Polskiego, bądź też ludzie z Armii Krajowej przymusowo wcieleni do jednostek wojskowych  zaproszenia rozesłano  z pominięciem miejscowego starosty i funkcjonariuszy UB. Szczególnie ci ostatni poczuli się dotkliwie urażeni takim  potraktowaniem. Czytaj dalej Ubecka dola

Irena Stanisławska – nauczycielka LO im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie w aktach UB/SB.

W materiałach operacyjnych Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Lublinie z lat 1944 – 1990 pod sygnaturą IPN Lu – 010/166 znajduje się teczka zatytułowana: Sprawa ewidencyjno – obserwacyjna nr 1108. Sprawa została   rozpoczęta 16 marca 1956 roku przez służbę bezpieczeństwa  w Chełmie przeciwko  Irenie Bronisławie Stanisławskiej nauczycielce LO im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie. Czytaj dalej Irena Stanisławska – nauczycielka LO im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie w aktach UB/SB.

Rozbicie PUBP w Hrubieszowie 28.05.1946.

Budynek PUBP w Hrubieszowie rozbity przez oddział "Młota".
Budynek PUBP w Hrubieszowie rozbity przez oddział „Młota”.

Jest to jedna z najistotniejszych akcji  oddziału Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość por. Henryka Lewczuka „Młota” wykonana  w ramach wspólnej operacji oddziałów  WiN i UPA mającej na celu  opanowanie miasta Hrubieszowa, zdobycie dokumentów i uwolnienia aresztowanych Polaków i Ukraińców. Realizacja tego istotnego przedsięwzięcia była możliwa dzięki zapoczątkowanej jesienią 1944 roku serii spotkań i ustaleń między dotychczas walczącymi z UPA   w obronie mordowanej ludności polskiej oddziałami Armii Krajowej, a przedstawicielami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Pomysłodawcą i organizatorem spotkań z  przedstawicielami OUN i UPA był ówczesny komendant obwodu hrubieszowskiego AK (a w nieodległej przyszłości inspektor zamojski AK, szef sztabu i zastępca komendanta  Okręgu Lubelskiego DSZ – WiN) kpt. Marian Gołębiewski „Irka”, „Korab”, „Swoboda”. Czytaj dalej Rozbicie PUBP w Hrubieszowie 28.05.1946.

Uwagi do tekstu „Tajemnica mordu sprzed lat”

Śmierć-sokola1Z zainteresowaniem przeczytałem artykuł Rafała Panasa zatytułowany „Tajemnica mordu sprzed lat” opublikowany w magazynie Dziennika Wschodniego z 28 listopada 2008 roku. Jako historyk przygotowujący od kilku lat książkę o oddziale Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” porucznika Henryka Lewczuka „Młota” podczas kwerendy w Lubelskim Oddziale IPN natrafiłem na dokumenty, które bezpośrednio odnoszą się do wydarzeń z 11 listopada 1945 roku w miejscowości Kulik. …

Z zainteresowaniem przeczytałem artykuł Rafała Panasa zatytułowany „Tajemnica mordu sprzed lat” opublikowany w magazynie Dziennika Wschodniego z 28 listopada 2008 roku. Jako historyk przygotowujący od kilku lat książkę o oddziale  Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” porucznika Henryka Lewczuka „Młota” podczas kwerendy  w Lubelskim Oddziale IPN natrafiłem na dokumenty, które bezpośrednio odnoszą się do wydarzeń z 11 listopada 1945 roku  w  miejscowości Kulik.

Czytaj dalej Uwagi do tekstu „Tajemnica mordu sprzed lat”